مقایسه شاکی خصوصی با اعلام کننده جرم

چنانچه خبر دهنده  از وقوع جرم متضرر باشد شاکی خصوصی و در غیر این صورت اعلام کننده جرم مى گويند.بنابر این بین دو اصطلاح شاکی خصوصی و اعلام کننده جرم رابطه عموم و خصوص مطلق برقرار است.یعنی هر شاکی خصوصی لزوماً اعلام کننده جرم است،ولی هر اعلام کننده جرم لزوماً شاکی خصوصی نیست.

تفاوت هاى این دو به قرار ذیل است:

الف: صرف شكایت براى شروع به تحقيقات كافيست اما اعلام جرم زمانى ما را به شروع تحقيقات وادار می كند كه اعلام كننده شاهد عينى وقوع جرم بوده و جرم مربوط به نظم عمومى باشد.

ب: شكایت براى شروع به تحقيق در مورد هر جرمى باشد دلیل بر شروع است اما اعلام جرم در جرایم قابل گذشت مبنایى براى شروع نیست.[1]

پ: شاكى از حقوق و مزایایى كه در ماده ٧٣ و٧٤ ق.آ.د.ک.ج. ذكر شده بهره مند است اما اعلام كننده جرم از چنین حقوقي محروم است.

ت: شاكى و وكيل حق اعتراض نسبت به حكم صادره را دارند اما اعلام كننده جرم نمی تواند به حكم اعتراض كند.

ث: گذشت شاكى میتواند از موارد سقوط يا تخفیف مجازات باشد اما گذشت اعلام كننده تاثيرى در ماهیت امر نخواهد داشت.[2]

گفتار چهارم-تعریف شکایت

شکایت در اصطلاح عبارت است از : درخواست تحقیق و مجازات متهم نمودن را شکایت، شکوایه می نامند. شکایت از سوی شاکی خصوصی در جرائم قابل گذشت و غیر قابل گذشت نزد مراجع قضایی و قانونی علیه متهم مطرح می گردد .شکایت های کیفری را بدون استفاده از وکیل هم می توان در دادگستری مطرح کرد ولی اکثر دعوای حقوقی باید توسط وکیل دادگستری مطرح شود مثلا دعواهایی که موضوع آن مالی و بیش تر از یک میلیون تومان باشد. پرونده بسیاری از شکایت های کیفری حتی با پس گرفتن از طرف شاکی هم بسته نمی شود ( مثلا شکایت راجع به رشوه ، قتل ، زنا و ……..) اما دعوای حقوقی با پس گرفتن دعوا از طرف شکایت کننده خاتمه می یابند .در شکایت های کیفری ، شکایت کننده شاکی گفته می شود و به طرف او متتشاکی یا متشاکی عنه و یا متهم گفته می شود و به موضوع پرونده نیز اتهام می گویند ، اما در شکایت های حقوقی به شکایت کننده دعوت خواهان می گویند ، به طرف او خوانده گفته می شود و به موضوع پرونده هم خواسته می گویند .برای دعوت کردن طرف شکایت کیفری ( متهم ) به دادگاه برگه ای به نام احضاریه برای او فرستاده می شود ولی برای دعوت کردن طرف شکایت حقوقی ( خوانده ) از ورقه ای به نام اخطاریه استفاده می کنند .[3]

در شکایت کیفری اگر متهم ( متشکی عنه ) به احضاریه توجه نکند و در وقت تعین شده خود را به مرجع قضایی معرفی نکند او را جلب و به اجبار دادگستری می برند ولی شکایت های حقوقی  اگر خوانده به موقع حاضر نشود منتظر او نمی مانند و ممکن است حق را به خواهان بدهند .

در دعواهای کیفری بدون وکیل هم می شود به حکم دادگاه اعتراض و خواستار ارسال پرونده به دادگاه تجدید نظرشد ولی در دعواهای حقوقی فقط وکیل دادگستری باید بوسیلۀ دادخواست تجدیدنظر درخواست تجدیدنظر خواهی کند [4].

[1] رجوع شود به مواد 65 و 66 و 67 ق.آ.د.ک جدید.

[2] قابل دسترسی در اینترنت به صورت آنلاین           www. nasimeedalat1.blogfa.com

[3] محسنی نیا، زهرا ، «گذشت و احکام آن»، ماهنامه دادگستر، شماره 43، 1390،ص12

[4] رضاییان،محمد جواد، بررسی  شکایت کیفری در حقوق ایران، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران ،شماره 45،1388،ص19

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

تاثیر رضایت مجنی علیه بر مسوولیت کیفری مرتکب در حقوق ایران