اهداف جايگزين هاي كيفر حبس[1]

بند اول: اهداف

در انتخاب و اجرای روش های جایگزین می­توان گفت که اهداف متفاوتی دخیل می باشند که از جمله این اهداف عبارتند از:

1- رفع یا کاهش ایرادات وارده بر کیفر حبس. این یک هدف عام است که شامل تمام ایرادات وارده بر کیفر حبس می­شود. به عنوان مثال، استفاده گسترده از حبس موجب افزایش جمعیت کیفری زندان، افزایش هزینه اقتصادی و غیره می­شود که با استفاده از جایگزین­های حبس امید می­رود که جمعیت کیفری زندان کاهش یابد یا از ورود مجرم به محیط جرم زدای زندان ممانعت به عمل آورد و. . .

2- تطبیق و باز پذیری مجدد محکوم به جامعه به منظور جلوگیری از پیامد زیان بار حبس یعنی گسستن ازجامعه می باشد. استفاده از روش­های جایگزین موجب تسهیل ایجاد موقعیتی در جامعه برای مجرم
می­باشد که بتواند موقعیت اجتماعی خود را در میان اعضای خانواده دوستان و جامعه مجددا بدست بیاورید و یا اینکه به شغل و حرفه اش برگردد. بنابراین جایگزین­های حبس روش جدیدی برای اصلاح مجرمانی است که مرتکب جرم­های کم اهمیت شده و قابلیت و استحقاق باز پذیری اجتماعی را دارند.

3- اجرای بهتر عدالت. در نظر گرفتن جایگزین­های حبس به معنای کنار گذاری زندان و سایر
مجازات­های سنتی نیست بلکه تلاشی است برای کامل تر کردن  آنها و متنوع ساختن گزینه­های کیفری که قضات در اختیار دارند. در این صورت، عدالت نیز بهتر اجرا می­شود. زیرا قضات برای انواع مختلف
جرم­ها و مجریان، گزینه های مناسب در اختیار دارند.

بنابراین، زندان تنها باید نسبت به مجرمانی اعمال شود که آزادی آنان امنیت و آسایش عمومی را به مخاطره  می­اندازد و امید چندانی به اصلاح و باز پروری مجدد آنها به جامعه نباشد. اهدافی را که ضمانت اجراهای جایگزین دنبال می کنند معیاری برای بررسی ارزش آنها تلقی می شود. هر چند جایگزین های مختلف ارزش یکسانی ندارند، لیکن هر کدام سهمی را در تحقق اهداف نظام کیفری ایفا می­کنند.

2-2- مبحث دوم: فواید جايگزين هاي كيفر حبس[2]

استفاده از روش­های جایگزین دارای فواید است که از جمله آنها عبارتند از:

1- استفاده از زندان به عنوان آخرین حربه وتوسل به مجازات­های جایگزین در سطح گسترده نه تنها امنیت جامعه را تضمین می کند، بلکه ضمن رعایت الزامات ناظر بر حقوق بشر و کرامت انسانی، هزینه عدالت کیفری را به گونه چشمگیر کاهش می­دهد.

2- از تورم جمعیت کیفری در زندان وکمبود فضا و مشکلاتی که این عوامل در امکان اصلاح و درمان و باز پروری مجدد زندانی دارند، جلوگیری به عمل می آورد. ازدحام جمعیت در زندان ها نه تنها اداره سازمان زندان­ها را با مشکل مواجه می کند بلکه کنترل و نظارت و تامین نظم و امنیت در زندان را دشوار می سازد. سیاست جایگزینی از مکانیزمی است که انتظار می­رود به کاهش جمعیت کیفری زندان ها منجر شود.

3- به تبع کاهش جمعیت کیفری زندان، از هزینه دستگاه قضایی و به طور کل جامعه می­کاهد. به عبارت دیگر روش های جایگزین هزینه کمتری نسبت به زندان و هزینه اداره  آن و زندانی دارند. برای مثال در اواخر دهه 1990 هزینه نگهداری 1/7 میلیون زندانی در آمریکا حدود 40 میلیارد دلار برآورده شده است. در انگلستان و ولز، این هزینه 2میلیارد ÷وند بوده است که هزینه ی سالانه  یک زندانی در سال 37. 500 پوند رسیده است؛ حال آنکه در همین کشور، هزینه تعلیقی مراقبتی نسبت به هر محکوم  2527پوند و هزینه کار عام المنفعه 1. 628 ÷وند در سال است.

4- استفاده از جایگزین موجب کاهش تکرار جرم می شود و امکان اصلاح و باز پذیری مجدد او به جامعه را فراهم می کند. به عنوان مثال، کار عام المنفعه، گه مجرم قادر به کار و حفظ رابطه خود با جامعه خارج از زندان خواهد بود.

ریمون گسن، حقوق­دان برجسته فرانسوی در مورد جایگزین­ها می­گوید: «نباید در استفاده از
جانشین­های کیفر سالب آزادی، زمانی که جانشین­های مزبور نتایج بهتری در بر دارند تردید کرد.»

در پایان می­توان گفت که جایگزین حبس اولًا، کار آمد ترند( به دلیل اینکه عیب زندان را ندارند، ارتباط سازنده واصلاح گر محکوم با اجتماع را از بین نمی برند. چون زندانی کردن محکومین نه تنها فرایند اصلاح ودرمان را به تعویق انداخته بلکه با توجه به هزینه های گزاف آن ناموجه به نظر می­رسد). ثانیاً، عادلانه اند. چنانچه بتوان با پیش بینی دسته ای از مجازات ها، آزادی مجرمان را به تناسب جرم ارتکابی آنان و خطرناکی شان محدود کرد، پافشاری بر محکومیت به زندان نا عادلانه است و ثالثاً، متناسب اند. از این جهت که به قضات این امکان را می دهند که با توجه به نوع جرم ارتکابی، شخصیت مجرم و احتمال ارتکاب جرم دوباره، تدبیری متناسب و کارآمد را نسبت به وی اعمال کنند.

[1] – حاجی تبار فیروزجائی، حسن، جایگزین های کیفر حبس، چاپ اول ، انتشارات فردوس، سال 1386 ص 86

[2] –  همان ، ص 87

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

مبانی  نظری  جایگزین  های  کیفر حبس در حقوق  کیفری ایران با ملاحظه  قانون  مجازات  اسلامی 1392