اماکن مذهبی39
اماکن تاریخی40
مراکز خرید و بازارها47
میوه و تره بار48
بازار ماهی49
فرودگاه بابل49
راه‌آهن49
راه‌های زمینی49
پایانه‌های مسافربری50
تاکسی51
بررسی نقش حمل و نقل بین شهری و صنعت ریلی در گردشگری استان مازندران (شهرستان بابل)51
بررسی راه آهن ناحیه شمال52
بررسی وضعیت آتی صنعت گردشگری در اداره حمل و نقل ریلی بابل53
سهم راه آهن از جابجایی گردشگران نوروزی در استانهای شمالی کشور55
فصل چهارم57
یافته های تحقیق57
نقش دولت در توسعه جهانگردی61
اهمیت و نقش توریسم در اقتصاد استان63
مشکلات و تنگناهای بخش توریسم در استان مازندران64
فصل چهارم68
نتیجه گیری و منابع68
پیشنهادها70
منابع:74
فصل اول
کلیات
مقدمه
امروزه صنعت جهانگردی به عنوان یکی از مهمترین صنایع جهان که نقش عمده‌ای در بهبود وضعیت اقتصادی کشورها وتوسعه اقتصادی آنها دارد، از سوی کارشناسان، دانشمندان، مدیران و برنامه‌ریزان اقتصادی کشورهای مختلف مورد توجه قرار گرفته است، «تاثیر اقتصادی این صنعت به حدی قابل ملاحظه است که حدودا مخارج 7% از سرمایه جهان را دربر می‌گیرد». (به واسطه این توجه ویژه و به منظور بهره‌برداری موثرتر از این صنعت در راستای توسعه اقتصادی، ارکان اصلی صنعت جهانگردی کانون توجه برنامه ریزان بوده است، مواردی نظیر منابع جهانگردی، تاسیسات و تجهیزات جهانگردی واز همه مهمتر حمل ونقل و اجزای آن.)
«توسعه فعالیت‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی در بسیاری از ابعاد با فعالیت‌های مرتبط با امر جهانگردی گره خورده است. کسب درآمدهای ارزی از منابع غیر نفتی در ایران، تاکید بر توسعه روابط فرهنگی با سایر ملل و تمدنها و سایر مقولاتی از این دست، متولیان امر را به بازنگری در اهداف و برنامه‌ها واداشته است. لذا توجه به نقش زیرساخت‌ها و ارکان اصلی جهانگردی که در واقع بدون آنها و یا در صورت ضعف در هریک از آنها، توسعه در صنعت جهانگردی امکانپذیر نمی‌باشد، به عنوان یکی از چالش‌های اصلی دست‌اندرکاران و برنامه‌ریزان و از همه مهمتر مسئولان کشور قرار گرفته است.
در واقع عامل اصلی پیشرفت وفراگیر شدن جهانگردی ، صنعت حمل ونقل بوده است لذا توجه به نقش حمل ونقل در صنعت جهانگردی مهمترین گام در جهت برنامه ریزی بمنظور توسعه جهانگردی در کشورها می باشد . این مقاله سعی دارد ضمن معرفی وشناخت حمل ونقل واجزاء آن ، به بیان نقش این صنعت در صنعت جهانگردی بپردازد .
اهمیت تحقیق:
استان مازندران و شهر بابل با برخورداری از تمدن کهن و آثار تاریخی غنی و جاذبه های متعدد فرهنگی و طبیعی و وجود جنگل انبوه در یک سو و دریای خزر در سوی دیگر می تواند یکی از قطب های مهم گردشگری باشد. و توا نایی بالقوه فراوانی در بهره گیری از صنعت توریسم را دارد . شرایط آب و هوایی مناسب، آب های فراوان و پوشش گیاهی، رودخانه ها، چشمه ها و آبشارها، غارها و قلعه ها، دریاچه نیلگون خزر با سواحل زیبا در این استان قرار دارد. لذا اهمیت به معقوله توریست و همینطور حمل و نقل بین شهری که بر توریسم تاثیر گذار است که متاسفانه کم توجهی شده است از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

اهداف تحقیق:
ساختار حمل و نقل و دسترسی راحت و با کیفیت بالا برای گردشگران یکی از مهمترین ملزومات ایجاد هر منطقه گردش گری است . در اغلب مناطق توسعه یافته گردشگری ، شبکه حمل و نقل وسیع و مناسب وجود دارد . اهمیت نوع سامانه حمل و نقل در کشورهای مختلف برای گردشگران متفاوت است. جهانگردی به معنی گذران اوقات فراغت ، باب تازه ای ازسفرهای مورد نیاز انسان قرن بیستم است. که می رود به عنوان یک صنعت پاک در قرن 21 بسوی عالم گیر شدن حرکت می کند. و به عبارت دیگر گردشگری تنها یک خواسته و نیاز نیست، بلکه یک حق است. تردیدی نیست که رشد سیستم گردشگری مدیون توسعه سیستم حمل و نقل میباشد. امروزه یکی از معیارهای سنجش سطح توسعه یافتگی هر سرزمینی، نظام حمل و نقل آن سرزمین است. حمل و نقل به مثابه بال های پرنده
وجهانگردی خود پرنده است. با توجه به اینکه شهر بابل دارای مناطق گردشگری بسیار است و عدم وجود راه های ارتباطی بین شهری مناسب سبب کمبود در زمینه طوریسم شده است هدف این تحقیق را با عنوان بررسی حمل و نقل بین شهری در شهرستان بابل را بررسی می کنیم.
روش تحقیق
در این مقاله ابتدا با مطالعات کتابخانه ای و مراجعه به سازمان ها و ادارات و مراکز مرتبط داده ها و آمارهای مورد نیاز گردآوری و سپس با مطالعه میدانی و مشاهده اطلاعات مورد نیاز محل پژوهش برداری گردید. هم چنین از سایت های اینترنتی، روزنامه ها و مجلات و نشریات متعدد بهره برداری گردید.
محدوده مطالعاتی:
شهرستان بابل و راههای ختم شده به شهر آمل ساری و بابلسر مورد بررسی قرار می گیرد.1
فصل دوم
ادبیات تحقیق
تعریف جهانگردی
در فرهنگ معین جهانگردی «دراقطار عالم سفر کردن و شناخت» معنی شده است.
در ( longman dic) توریسم تحت عنوان «مسافرت برای تفریح و سرگرمی» به کار گرفته شده است.
در ( webestes dic ) توریسم چنین تعریف شده است:
«سفری که در آن مسافر به مقصدی رفته وسپس به محل سکونت خود باز گردد.»
سازمان جهانی جهانگردی (unwto ) در سال 1993 جهانگردی را به صورت زیر تعریف می‌کند:
«جهانگردی به تمامی فعالیتهایی که یک فرد یا افراد در طول مسافرت در مکانی خارج از محیط معمول کار وزندگی خود انجام می‌دهند، اطلاق می‌شود. این مسافرت بیش از یکسال طول نمی‌کشد و هدف فرد یا افراد تفریح و سیاحت، تجارت و یا اهداف دیگر است».
این سازمان، جهانگرد را به دو دسته تفکیک می‌کند:
1- دیدار کننده یک روزه
2- جهانگرد(گردشگر)
دیدار کننده یک روزه: فردی که تنها یک روز را در کشور و یا محل بازدید صرف کند و شب به کشور و یا محل معمول کار و زندگی خود بازگردد.
گردشگر: فردی که حداقل یک شب را در کشور و یا محل بازذید صرف کند.
حداکثر مدتی که یک گردشگر می‌تواند در یک کشور یا مکان دیگر صرف کند، یکسال (12 ماه) می‌باشد و چنانچه مدت اقامت او بی از یک سال طول بکشد، این شخص دیگر گردشگر محسوب نمی‌شود. همچنین هدف یک گردشگر نبایستی کسب درآمد و یا پیدا کردن یک شغل در کشور یا مکان بازدید باشد.
سازمان جهانی جهانگردی سه نوع گشت را از یکدیگر متمایز می‌کند:
گشتهای برون مرزی، که سامل مسافرت افراد مقیم در کشوری به کشورهای دیگر می‌گردد.
گشتهای درون مرزی ، که شامل مسافرت افراد غیر مقیم کشوری در داخل آن کشور می‌باشد.
گشتهای محلی، که شامل مسافرت افراد مقیم کشور در داخل آن کشور می‌شود.
گردشگری بین المللی متشکل از گشتهای درون مرزی و برون‌مرزی است.
در کنفرانس بین المللی که درباره مسافرت و آمارهای جهانگردی، در سال1991توسط سازمان جهانی جهانگردی ودولت کانادا در اتاوا برگزار شد، در زمینه تعریف واژگان،اصطلاحات و طبقه بندی آنها تصمیماتی گرفته شد که در ذیل آمده است:
«جهانگردی، کارهایی است که فرد در مسافرت و در مکانی خارج از محیط عادی خود انجام می‌دهد، این مسافرت بیش از یکسال طول نمی‌کشد و هدف آن تفریح،تجارت یا فعالیتهای دیگر است».
«جهانگرد یا گردشگر tourist (دیدارکننده یک شبه) کسی است که دست‌کم، یک شب در اقامتگاه عمومی یا خصوصی در محل بازدید به سر برد».
«گردشگر یک روزه same day visitor کسی است که یک روز به مکان دیگری می‌رود ولی شب را در آنجا نمی‌گذراند.»
تعریف حمل ونقل
یکی از مهمترین زیر ساختها ویا ارکان جهانگردی حمل ونقل می باشد .
«در معنی لغوی «حمل» به معنای برداشتن بار و «نقل» به معنای جابه‌جا کردن است؛ در نتیجه در حالت کلی و با این تفسیر حمل و نقل شامل جابه‌جا شدن انسان نمی‌شود ولی آنچه که در زبان فارسی مصطلح شده است، حمل و نقل در برگیرنده انسان و هر نوع کالا اعم از جامد، مایع، گاز و حتی امواج می‌شود.
در بعضی کتب، کلمه حمل و نقل که خود ترجمه transportation است را تحت عنوان «جابه‌جاگری» به کار می‌برند.
مفهوم حمل و نقل به لحاظ اقتصادی عبارت است از:
«تغییر مکانی اشخاص (حمل و نقل مسافر) و حمل و نقل کالا، بین دو نقطه جغرافیایی».
به طور کلی وجوه مشترک کلیه شیوه‌های حمل و نقل را که در نمودار ب نشان داده شده است، عناصر اصلی حمل و نقل گویند و شامل موارد ذیل می‌باشد:
1 – راه 2- وسیله نقلیه 3-نیروی محرکه 4- تاسیسات و مستحدثات
حمل و نقل و جهانگردی در مسیر تاریخ
اولین جهانگردان بمانند همه انسانهای گذشته به صورت پیاده مسافرت می‌کردند، در طول زمان با توسعه حمل و نقل این امکان فراهم آمد تا مردم راحت‌تر و سریعتر مسافت‌ها را طی نمایند، لذا جهانگردی فراگیر شد.
«ارتباط بین حمل و نقل و جهانگردی را می‌توان به 5 دوره تقسیم کرد:
1- دوره سفر با دلیجان:
اولین نوع وسیله حمل ونقل که با استفاده از چرخ در خدمت جهانگردی قرار گرفت دلیجان (stagecoach) بود که در قرن 15 میلادی در مجارستان اختراع شد و در آن زمان در خطوط مشخص شده مسافران را جابه‌جا می‌کرد، در قرن 19 سفر کردن به وسیله دلیجان در بریتانیا و سایر کشورها معروفیت زیادی یافت.
2- دوره سفرهای آبی:
سفرهای آبی نوع دیگر حمل و نقل بود که در خدمت جهانگردی قرار گرفت، در این زمان قایق‌ها، ضمن حمل بار به جابه‌جایی مسافران نیز اقدام نمودند، از جمله این سفرهای دریایی، سفرهای دریایی بین شهرهای منچستر و لندن در انگلستان بود که در قرن 18 انجام می‌شد.
کشتی‌های بخار از سال 1815 در رودخانه‌های بزرگ انگلیس، از جمله Thame در لندن، رفت وآمد می‌کردند و استفاده از این نوع کشتی‌ها جهت گردش و تفریح بسیار معروف شده بود.
3- دوره سفر از طریق راه آهن:
در سال 1825 برای اولین بار راه آهن در انگلستان ساخته شد و از سال 1830 جابه‌جایی مسافران از طریق راه‌آهن آغاز گردید. از جمله خطوط راه آهن آن زمان خط لیورپول ـ منچستر بود، کرایه این قطارها بسیار پایین بود «درحدود 1 پنی» که بسیار ارزانتر از کرایه دلیجان‌ها بود و به همین دلیل معروفیت زیادی پیدا کرد، سرعت این قطارها به 18 مایل می‌رسید به همین دلیل بعضی‌ها این پدیده را یک پدیده شیطانی می‌پنداشتند.
4-دوره سفر با اتومبیل واتوبوس:
اتومبیل برای اولین بار در آمریکا به منظور سفر کردن رایج شد، در سال 1908 یک نوع اتومبیل مدل «تی» توسط شرکت فورد به بازار عرضه شد. با ورود اتومبیل به عرصه حمل ونقل در واقع یک انقلاب بزرگ در مسافرت به وجود آمد و همین امر باعث تقاضای بالا برای احداث جاده شد، به طوری که در سال 1920 جاده‌های زیادی احداث شد و رفته‌رفته اتومبیل به عنوان یکی از مهمترین وسایل نقلیه برای مسافرت مطرح شد. اتوبوس نیز بلافاصله بعد از پیدایش اتومبیل ساخته شد و به منظور مسافرت دسته جمعی مورد استفاده قرار گرفت.
5- دوره مسافرت با هواپیما:
برای اولین بار در سال 1903 در ایالت کارولینای شمالی آمریکا اولین هواپیما به پرواز درآمد. درحدود 1920 بود که در آلمان پروازهای زمان بندی شده جهت حمل مسافر ایجاد شد و در مسیر برلین ـ لایپزیک ـ ویمار سرویس‌دهی می‌کرد. همین شرکت بعدها به لوفتهانزا مشهور شد که امروزه از مهمترین خطوط هوایی بین‌المللی است.»
حمل ونقل در مسیر تاریخ (ایران):
اولین کالسکه:
در سال 1267 هجری قمری به همت «معیرالممالک» در تهران ساخته شد و بعد از مدت کوتاهی استفاده از کالسکه رواج پیدا نمود. از کالسکه هم در داخل شهر و هم برای خارج شهر استفاده می‌شد، کالسکه‌ها را معمولا چهار اسب می‌کشیدند و به واسطه همین تعداد زیاد اسب، وسیله تندرو خوبی برای مسافرت به حساب می‌آمد. (کالسکه یک کلمه روسی بوده و فارسی آن «گردونه» است.)
اولین اتومبیل :
نخستین بار «مظفرالدین شاه» اتومبیل را به ایران آورد. او در نخستین سفر خود به اروپا در سال 1317 هجری قمری در شهر بروکسل پایتخت بلژیک یک دستگاه اتومبیل کالسکه‌ای خریداری نمود و از راه دریا وارد بندر انزلی شده و سپس طبق یک برنامه مفصل روانه تهران شد.
از آغاز قرن چهاردهم آرام آرام راه‌های کاروان رو به جاده‌های شوسه تبدیل شد و در پی آن موج ورود اتومبیل به ایران شدت گرفت.
در سال 1305 اولین اتوبوس‌های مدل زایس از روسیه به ایران وارد شد.
اولین خط راه آهن در ایران:
در سال 1299 هجری قمری مهندس «بوآتال» فرانسوی امتیاز ساختمان راه آهن «حضرت عبدالعظیم» را از دولت ایران تحصیل نمود و با مشارکت بلژیکی‌ها ساختمان این خط شروع شد و در سال 1301 هجری قمری طی تشریفات خاصی به دست ناصرالدین شاه افتتاح شد. چون هنگام حرکت قطار دود بسیار غلیظی از سر آن خارج می شد لقب ماشین دودی به آن داده شد.
اولین راه آهن سراسری به طول 1400 کیلومتر با ایجاد 127 تونل در مسیر جنوب و85 تونل و 106 پل در مسیر شمال ( تهران بعنوان مرکز بود ) درخرداد 1316 مسیر تهران بندر ترکمن ودر شهریور 1317 از جنوب به تهران راه اندازی شد .
اولین هواپیما :
در یکی از روزهای سال 1292 هجری شمسی مردم تهران برای اولین بار هواپیمایی را که در ارتفاع پایین پرواز می کرد را مشاهده نمودند. این هواپیما از نوع «بلریو» بود و خلبان آن یک تبعه روسیه به نام «کوزمینسکی» بود، آئروپلانی در 15فروردین 1301 از روسیه به تهران پرواز نمود و در 30 فروردین 1301 اولین گروه ایرانی برای گردش در هوای تهران با آن پرواز کردند.
نخستین فرودگاه کشوری در 26 اردیبهشت 1321 هجری شمسی در تهران گشایش یافت.
اولین کشتی ساز وپایه گذار نیروی دریایی:
به نقل از فردوسی ، اولین کشتی ساز وپایه گذار نیروی دریایی در ایران «جمشید» از سلسله پیشدادیان بوده است.
اشکال جهانگردی از نظر نوع وسیله نقلیه:
سفرهای زمینی : land transportation
سفرهای هوایی: air transportation
سفرهای دریایی: sea transportation
با توسعه حمل و نقل و تعدد انواع آن، به مرور سفرها، راحت‌تر و با آسایش بیشتری صورت پذیرفتند و تعداد جهانگردان در کل دنیا به مرور افزایش یافت، به طوری که تعداد جهانگردان بین‌المللی از 50 میلیون نفر درسال 1950 به 590 میلیون نفر در سال 1996 رسید. در نتیجه می توان عنوان نمود، توسعه جهانگردی به صورت امروزی مرهون پیشرفتهای حاصله در توسعه صنعت حمل و نقل، علوم و فنون و به طور کلی توسعه وسایل و تسهیلات و تاسیسات زیربنایی لازم برای مسافرت بوده است .بطوریکه سالانه 6000 میلیون جهانگرد در سطح بین المللی به جهانگردی می پردازند و بیش از یک میلیارد سفر هوایی در سطح جهان صورت میگیرد و شاغلین مستقیم بخش جهانگردی نیز از مرز 55 میلیون نفر در جهان تجاوز کرده است. این تحولات عظیم را مدیون، خلاقیت، ابتکار، نوآوری و تلاش وهمت مردان بزرگ در عرصه صنعت حمل و نقل، جهانگردی، هتلداری و… باید دانست.
سازمانهای مرتبط با حمل ونقل
به منظور سازماندهی، برنامه ریزی، هماهنگی، استانداردسازی و بسیاری فعالیتهای اصولی دیگر درسطح حمل و نقل بین المللی، سازمانها و تشکیلات متعددی در جهان تاسیس و مشغول انجام وظیفه در این صنعت میباشند که به عنوان نمونه معرفی تعدادی از آنها در این مقوله بسیار ضروری به نظر می رسد.
سازمان IMO ـ International Marrytime Organization
وظیفه ومسئولیت این سازمان در رابطه با حمل ونقل و دریانوردی می‌باشد که سازمان بنادر وکشتیرانی زیرگروه آن می باشد.
سازمان بنادر و کشتیرانی در کشور، نماینده IMO بوده و مسئولیت آن برنامه‌ریزی در جهت ایجاد آبراه‌های بهتر برای کشتیرانی و ساخت و ساز برای بنادر کشور می‌باشد.
سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری International Civil Organization ـ ICAO
در سال 1994 در شیکاگو شکل گرفت. این سازمان بمنظور تعیین موافقتهای فنی برای ایمنی خطوط هوایی تشکیل شد. وظایف آن شامل : استاندارد کردن تجهیزات، آموزش، ارتباطات، امنیت و به طور کلی این سازمان برای ایجاد همکاری بین کشورهای جهان درامر حمل و نقل هوایی و همچنین مبادله خطوط هوایی بین کشورهای مختلف به وجود آمده است. در حال حاضر مقر این سازمان در شهر مونترال کانادا بوده و182 کشور عضو آن هستند.
موافقتنامه عمومی تجارت و تعرفه (گات) General Agreement on Trade and Tar ـGATT
موافقتنامه عمومی تجارت وخدمات(گاتز) General Agreement on Trade anD Services ـ GATS
این سازمانها که به طور غیر مستقیم در زمینه حمل ونقل نیز فعالیت دارند، به منظور تشویق و ترویج تجارت آزاد تشکیل شده‌اند. ایران عضو این سازمانها نشده است.
جامعه بین‌المللی حمل و نقل هوایی (یاتا) International Air Transport Association
(IATA)
در سال 1945 تاسیس شد، اهداف این سازمان عمدتا تشویق و ترویج حمل و نقل هوایی ایمن، منظم و اقتصادی می‌باشد. یاتا در اموری نظیر: استاندارد کردن قیمت‌ها، بلیت‌ها ، بارنامه‌ها و… فعالیت دارد.
انجمن آمریکایی حمل و نقل هوایی (اتا) American Air Transport Association ـ AATA
انجمن اروپایی حمل ونقل هوایی (ایتا) European Air Transport Association ـ EATA
این انجمنها زیرمجموعه های قاره ای یاتا هستند ومقرآنها نیز در مقر یاتا در شهر مونترال می باشد.
جمع بندی فصل
آنچه مسلم است، توجه به این نکته است که امروزه، افزایش جمعیت، افزایش رفاه عمومی، پیشرفت علوم وفنون، افزایش زمان آزاد و فراغت، تفکیک مقوله کار و فراغت و… همه و همه باعث رشد روزافزون سفر و جهانگردی شده است و کشورهای جهان به این واقعیت دست یافته‌اند که توجه ویژه به صنعت جهانگردی و تلاش در جهت توسعه این صنعت باعث کسب درآمدهای هنگفتی خواهد شد، لذا گسترش جهانگردی و دستیابی به این درآمدهای کم نظیر، بدون توجه به زیرساخت‌های مورد نیاز این صنعت امکان پذیر نیست.
به همین جهت برنامه ریزان ودست اندرکاران صنعت جهانگردی بیشتر سعی و تلاش خود را در راستای توسعه زیرساخت‌های جهانگردی و شاخص‌ترین آنها یعنی صنعت حمل و نقل صرف می‌نمایند و اینجاست که نقش‌های اساسی صنعت حمل و نقل و اهمیت ویژه آن در صنعت جهانگردی نمایان می‌شود چرا که بدون شک همه دست‌اندرکاران و برنامه‌ریزان و… می‌دانند که پایه و اساس جهانگردی همان حمل و نقل است، بر این مبنا و با توجه به مطالبی که قبلا ذکر شد نقش‌های اساسی صنعت حمل و نقل را در جهانگردی به صورت ذیل برمی‌شمارم:
ازنظر تاریخی حمل ونقل وجهانگردی با هم توسعه یافته‌اند.
حمل ونقل وجهانگردی تفکیک ناپذیرند، جهانگردی حضور در مکانها و حمل و نقل پل بین مبدا و مقصد است. اصلاح وبهبود سیستم حمل ونقل محرک توسعه جهانگردی بوده و تقاضای جهانگردی موجب رشد و توسعه حمل و نقل می‌شود. عدم وجود حمل و نقل در واقع فلسفه وجودی جهانگردی را زیر سوال می برد. حمل و نقل به مثابه بالهای پرنده و جهانگردی خود پرنده است که در صورت ضعف ویا نبود بالها هیچ پرنده‌ای قادر به پرواز نخواهد بود.
امروزه مهمترین نوع حمل و نقل موثر، خصوصا در جهانگردی بین‌المللی، حمل ونقل هوایی است. به همین جهت عدم توسعه و پیشرفت در حمل و نقل هوایی یکی از مشکلات اساسی کشورهای در حال توسعه در زمینه جهانگردی بین‌المللی است.
فصل سوم
محدوده مطالعاتی
معرفی استان مازندران
مازَندَران (به مازندرانی: مازِرون یا مازِندِرون) دربارهٔ این پرونده تلفظ راهنما·اطلاعات استانی در شمال ایران و در کرانه‌های جنوبی دریای مازندران یا دریای کاسپین می‌باشد. شهرستان ساری ، مرکز مازندران است. این استان هم مرز با استان‌های گلستان، سمنان، تهران، البرز، قزوین و گیلان است.2 قله دماوند مرتفع‌ترین قله ایران در مازندران و در شهرستان آمل قرار دارد. این استان از لحاظ جاذبه‌های گردشگری و جذب توریست رتبه یک را در ایران دارا است و از جنگل، دشت، کوه، تاریخ و دریا سود بسزایی می‌برد. مازندران بلندترین (کوه دماوند) و پست ترین(دریای مازندران) یادریای کاسپین نقاط ایران را در خود جای داده است. این استان یکی از پرجمعیت‌ترین مناطق از لحاظ تراکم جمعیتی و یکی از غنی‌ترین آنها از لحاظ منابع گوناگون زیرزمینی می‌باشد. این استان دارای ۲۲ شهرستان است. مازندران قدیمیترین مردم را در جهان از نظر یک جا نشینی دارد. روز ۱۴ آبان هم روز مازندران نام گذاری شده است.
مردم مازندران به زبان تبری ( مازندرانی ) و فارسی سخن می‌گویند. مازندران با جمعیتی بیش از ۳ میلیون نفر و حدود ۴/۰۹ درصد جمعیت کشور از وسعتی معادل ۱/۴۶درصد ایران برخوردار است. اما قرار گرفتن آن در ساحل جنوبی بزرگترین دریاچه جهان موسوم به دریای مازندران یا دریای کاسپین یا خزر و همجواری با چهار کشور ساحلی این دریا یعنی ترکمنستان، قزاقستان، روسیه و آذربایجان از یک سو و قرار گرفتن در شمال کلان شهر تهران (پایتخت ایران) از موقعیت جغرافیایی استراتژیکی برخوردار است. امتیاز حمل و نقل دریایی با کشورهای همسایه از طریق منطقه ویژه و بندر قدیمی نوشهر، و منطقه ویژه و جدید امیرآباد بهشهر و اسکله نفتی نکا در شرق مازندران، اتصال آن به شبکه سراسری راه آهن کشور، وجود فرودگاه های بین المللی فرودگاه دشت ناز (ساری)، نوشهر(قدیمی ترین فزودگاه مازندران) و رامسر، برخورداری از سه جاده شوسه ارتباطی با استان تهران، و اقدام به سرمایه گذاری در طرح در دست ساخت بزرگراه تهران ـ شمال (نوشهر) با امکان دسترسی سریع با فاصله کوتاه ۱۲۰ کیلومتر ارتباط تهران ـ مازندران، عبور خطوط بین المللی فیبر نوری، شبکه ارتباطی بسیار قوی و گسترده‌ای را در مسیر کریدور بین المللی شمال ـ جنوب از هلسینکی (فنلاند)، به بندر لاوان (روسیه) تا ساحل دریای خزر فراهم آورده‌است. و همچنین جاده بین المللی هراز در این استان باعث ترددهای بالایی شده‌است.
دسترسی به زیر ساخت‌های مناسب ارتباطی، بهمراه تسهیلات ویژه زیر بنایی آب، برق، فاضلاب و گاز همراه با شرایط آب و هوایی معتدل، اراضی بسیار حاصلخیز، طبیعت گوناگون و مفرح ساحلی، دشتی، جنگلی و کوهستانی مساعد برای توسعه صنعت گردشگری و دسترسی به بازارهای هدف داخلی و خارجی، امکان توسعه سریع را در قالب بخشهای محوری گردشگری، کشاورزی، صنعتی و تجاری، فناوری اطلاعات و ارتباطات را یکجا در خود گرد آورده است. همچنین برخورداری از میراث فرهنگی غنی و بیشترین نرخ دانش آموختگان با تحصیلات دانشگاهی مازندران در بین استانهای کشور، شرایط مناسبی برای گسترش سرمایه گذاری داخلی و خارجی استان در سطح منطقه شمال و ایران فراهم آورده‌است.
معرفی شهر بابل
شهر بابـُــل مرکز شهرستان بابل در مرکزوسط استان مازندران، در شمال ایران قرار دارد که یکی از بزرگترین شهرهای شمالی کشور است. این شهر حدود ۲ متر از سطح دریاهای آزاد پایین تر است. بابل به دومنطقه شهری تقسیم می شود.3
بابل پرجمعیت ترین شهرستان مازندران است و پس از رشت بیشترین جمعیت را در شمال کشور دارد. جمعیت شهر بابل در سرشماری سال ۱۳۹۰ برابر با ۲۱۹٬۴۶۷ نفر و جمعیت شهرستان بابل برابر با ۴۹۵٬۴۷۲ نفر بود. این شهرستان با وسعت ۱۵۷۸٫۱ کیلومتر مربع، دارای ٧ بخش، ١١ شهر، ١٣ دهستان و ۶۵٣ آبادی می‌باشد. بخش‌های بابل شامل: امیرکلا، بابل‌کنار، بندپی شرقی، بندپی غربی، گتاب، لاله‌آباد و مرکزی است و شهرهای آن شامل: بابل، احمدشهر، امیرشهر، آهنگرکلا، خوش‌رود، زرگرشهر،شهیدآباد، گتاب، گلوگاه، گنج‌افروز و مرزی‌کلا می‌باشد.
بابل یکی از شهرهای مهم شمال کشور در زمینه پزشکی، کشاورزی، دانشگاهی، سیاسی و تجاری است. این شهر در حد فاصل دریای مازندران و رشته کوه البرز قرار دارد. این شهر در ۱۵ کیلومتری دریای مازندران و ۲۱۰ کیلومتری شمال شرقی تهران، پایتخت ایران واقع شده‌است.
نام شناسی
وجه تسمیه بابل
بابل به معنی « جایی که آب فراوان دارد » است. بر اساس پژوهش های بدست آمده، نام «بابُـل» از دو تکواژ «با» و «بُل» تشکیل شده است. در گذشته تکواژ «با»، در لغت به معنی هر چیز مایع و در کاربرد روزانه به معنی «آب» استفاده می شد. کلمه «باران» یعنی «آبی که رانده می شود»، گواه این مطلب است. تکواژ «بُـل» نیز به معنی «فراوان و بسیار» است.  در سال ۱۳۷۲ تحقیقاتی در مورد نام شناسی شهر های باستانی مازندران به چاپ رسید که گویای این مطلب است.[
نام‌های پیشین
نام این شهر در روزگاران کهن مه میترا بوده‌است. در زبان‌های هند و اروپایی قدیم کلمه دیو به معنای خدا می‌باشد. مازندرانی‌ها در زمان گسترش آیین زرتشتی از پذیرش این آیین سر باز می‌زدند. در بخشهایی از مازندران مردم پیرو آیین “دیو یسنا” بودند و در برابر آیین جدید مقاومت می‌کردند.
تغییر نام بابل
در سال ۱۳۱۰ه.ش که نقشه‌کشی از شهر بابل آغاز می‌شود، به دستور پهلوی اول (رضا پهلوی) نام این شهر از بارفروش به بابُـل تغییر داده می‌شود. بابل در ۱۳۱۰/۹/۱ ه.ش به این نام تغییر یافت. نام بابُل از نام رودخانهٔ باوُل یا بابُل گرفته شده است. حتی در روزگارانی که نام این شهر بارفروش بود، رودخانه ها و نهرهایی با نام‌های باوُل و بابل در میان مردم شهرت داشته است. وجود روستاهای تاریخی با نام‌های بابلکان، بابلکنار و … نیز گویای این ادعاست.
جغرافیا
آب و هوا
از خصوصیات جالب شهرستان بابل این است که به دلیل دارا بودن سه نوع منطقه ی جلگه ای، کوهپایه ای و کوهستانی دارای دو نوع آب و هوا متفاوت است. آب و هوای شهر بابل به دلیل قرار گرفتن میان کوه و دریا، آب و هوای معتدل و مرطوب خزری دارد و قسمت های جنوبی شهرستان بابل به دلیل دارا بودن پوشش کوهستانی و ارتفاع زیاد آب و هوای سرد و کوهستانی دارد.
از خصوصیات بارز آب و هوای جلگه ای می توان به آن اشاره کرد این است که:
• بارش‌های جوی که خصوصا در فصل‌های خنک شدت می‌یابند.
• درجه حرارت نسبتا ملایمی در فصل زمستان و گرم درفصل تابستان دارد
• حرارت سالانه، اختلاف دمای کمی دارد
وضعیت جوی
بادها
از بادهای مهم و فصلی این منطقه میتوان به مواردی اشاره کرد:
سورتوک،از سیبری در زمستان ،باد خوش اباد، دره نور، اوزروا، گیل وا، بادسام
رودخانه‌ها
بابلرود: این رود از رودهای پر آب استان، در شهرستان بابل است که از کوههای سواد کوه سرچشمه می‌گیرد و شاخه مهم آن سجادرود است .این رود ۷۸ کیلومتر طول دارد که پس از گذر از غرب شهرستان بابل و آبیاری شالیزای‌های بابل، در به دریای خزر(مازندران) می ریزد . مصب این رود محل خوبی برای تفریحات آبی است.عمق این رود در قسمت های مرکزی بسیار کم و در هنگام ریختن به دریا بسیار زیاد است.
بدلیل بده (دبی) بالای این رود، بر روی این رود و شاخه هایش سد های متعددی قرار دارد که عبارتند از:
• سد خاکی البرز: بزرگ ترین سد خاکی کشور
• سد خاکی شیاده
• سد خاکی سنبل رود
• سد لاستیکی تنظیمی میان دشت
سجادرود(سِجرو): منشأ اصلی این رود کوه های بلند بخش بندپی شرقی شهرستان بابل هستند که پس از گذشتن از ییلاق ها و روستاهای بخش بندپی شرقی و شرق شهر گلوگاه به بابلرود می ریزد. این رود یکی از شاخه های مهم بابلرود است.
کلا رود: این رود از کوه های بخش بندپی غربی واقع در ارتفاع ۲۲۰۰ روستای فیلبند شهرستان بابل سرچشمه می گیرد.این رود حدود ۶۰ کیلومتر طول دارد و عرض آن از ۳ متر تا۳۰ متر متفاوت است. کلا رود پس از گذر از مناطق ییلاقی و جنگلی بخش بندپی غربی و روستاهای بخش مرکزی شهرستان بابل در نزدیکی پل محمدحسن خان به بابلرود می ریزد.
آقارود: این رود کوچک که در روستای سیاه کلا محله شرقی قرار دارد پس از پیوستن به رود بابلرود به دریا می ریزد.[
موقعیت جغرافیایی
شهر بابل در ۱۵ کیلومتری جنوب دریای مازندران قرار دارد و رشته کوه البرز نیز حدوداً در ۱۰ کیلومتری جنوب بابل قرار دارد و بابلرود نیز از غرب این شهر می‌گذرد.
این شهرستان از شمال به شهرستان های ساحلیِ بابلسر و فریدونکنار ، از شمال شرقی به شهرستان سیمرغ، از شرق به شهرستانهای قائمشهر و سوادکوه شمالی، از جنوب شرقی به شهرستان سوادکوه، از غرب به شهرستان آمل و از جنوب به رشته کوه البرز و شهرستان فیروزکوه که در استان تهران است، همسایه است.
ارتباط با دریا
بابل می‌تواند از راه‌های مختلف با دریا ارتباط داشته باشد که عبارتند:
• مسیر اصلی، اتوبان بابل به بابلسر است که از شمال شهر بابل آغاز می‌شود و پس از گذر ۱۲ کیلومتر تا جاده ساحلی بابلسر ادامه دارد. این راه مطمئن ترین راه برای مسافران است.
• از دیگر راه‌ها می‌توان به جادهٔ زرگرشهرِ بابل(سپاه دانش) اشاره کرد که به مرز میان بابلسر و فریدونکنار می رسد. این جاده از زرگرشهرِ بابل شروع می‌شود. این مسیر حدود ۲۰ کیلومتر طول دارد. این راه در محدوده شهرستان بابل، دارای ۴ خط ( ۲ خط رفت و ۲ خط برگشت ) و بدون تفکیک است. در خارج از محدوده بابل عرض جاده، ۲ خطه ( ۱ خط رفت و ۱ خط برگشت ) می شود و تا جاده ساحلی دریا مازندران ادامه می یابد.
• راه دیگر جادهٔ بابل به بهنمیر است. این مسیر از شمال شرقی شهر شروع می شود و پس از گذر ۱۵ کیلومتر به شهر ساحلی بهنمیر ادامه می یابد. این راه یک جاده ی ۲ خطه ( ۱ خط رفت و ۱ خط برگشت ) و بدون تفکیک است که عرض آن ۷ متر است.
جدا شدن بابلسر و فریدونکنار
تا سال ۱۳۶۸ بابلسر و فریدونکنار، به عنوان یکی از بخش های ساحلیِ(به نام: بابلسر) شهرستان بابل بودند که از بابل جدا شدند و با هم به شهرستان بابلسر ارتقا یافتند. در سال ۱۳۸۶ ، فریدونکنار از بابلسر جدا شد و به شهرستان فریدونکنار ارتقا یافت. در حال حاضر این دو شهرستان در مجموع دارای ۶ شهر و جمعیتی بالغ بر ۱۸۳ هزار نفرند.
عدم جدایی این دو از بابل، این امکان را به بابل می داد که در سال ۱۳۸۷ (که تغییر در تعریف کلان شهر تصویب شد. به عنوان نخستین کلان شهر مازندران ارتقا یابد. در حال حاضر هیچ شهری در مازندران کلان شهر نیست.4
محله‌های بابل
محله‌های قدیمی
افراداربن، یهودی محله، باقر ناظر، کاسگرمحله یا کوزه‌گرمحله، عطارمحله، حیدرکلا، آستانه، مسجد کاظم‌بیگ، سیب‌باغ، طوقداربن، بی‌سرتکیه، گلشن، شاه‌کلا، شاه‌زنگی یا مسجد جامع، شهدا یا درب‌الشهدا، برج‌بن، آقارودپیش، سرحمام آقاحسن، همت‌آباد، آهنگرکلا، چاله‌زمین، قصاب‌کلا، چهارشنبه‌پیش، کفشگرمحله، آب‌بخشان، درکه‌سر، پرک‌داربن، قورمش‌لو، بیدآباد، درویش‌خیل، عرب‌خیل، سنگ‌پل، سرحمام میرزا هادی، میان‌کت، ابوالحسن و ابوالحسین، دباغ‌خانه‌پیش، هسسکاکلا، نفتی‌محله، وک‌محله، بندارکلا، درزی‌کتی، سرحمام بیزن‌حاجی، صددستگاه، سبزه‌میدان، کمانگر، هفت‌تن، قاضی‌کتی، کشتارگاه، گله‌محله، بازگیرکلا، اوشیب، خشت‌کوره‌سر، هلی‌باغ، قراءکلا یا نوعلم، خورشیدکلا، نقیب‌کلا، پیرعلم، درویش تاج‌الدین، مومن‌آباد، ابومحله، سیدجلال، آزادبن، کتی، سید زین‌العابدین.
محله‌های جدید
باغ فردوس، موزیرج، امیرکبیر، صددستگاه، باغبان محله، لرمحله، چهل دستگاه، بحر ارم شرقی، بحر ارم غربی، حمزه کلا، بزاز، اسلام، اکبرین، حکیم آباد، شهرک فرهنگیان، شهرک طالقانی، شهرک اندیشه، شهرک آزادگان، شهرک نیلوفر، شهرک تاکسیرانی، شهرک فرامرزی، شهرک کاظم بیگی، شهرک سعدی، شهرک بهمن، شهرک دانش، شهرک بهزاد، شهرک ارم، شهرک فاطمیه، شهرک آرزو، شهرک شمال، شهرک امام، شهرک گلسار و..
بزرگراه‌ها، بلوارها و خیابان‌ها
بزرگراه حائری مازندرانی، بلوار طالقانی، بلوار طبرسی، بلوار نوشیروانی، بلوار کشاورز، بلوار امام رضا، بلوار ولی‌عصر، بلوار جانبازان، بلوار شهید بهشتی، بلوار میرزا کوچک‌خان، بلوار ساحلی، بلوار مادر، بلوار غدیر، بلوار شهید نژاداکبر، خیابان مدرس، خیابان شریعتی، خیابان شهید صالحی، خیابان مطهری، خیابان سید جمال‌الدین اسدآبادی، خیابان امیرکبیر خاوری، خیابان امیرکبیر باختری، خیابان تختی خاوری، خیابان تختی باختری، خیابان نواب (گلشن)، خیابان بسطامی، خیابان تربیت معلم، خیابان مصطفی خمینی، خیابان نبوت، خیابان فرهنگ، خیابان سعیدالعلما (بازار)، خیابان امام، خیابان رستگار، خیابان سرگرد قاسمی، خیابان روحانی، خیابان نیما، خیابان سعیدی، خیابان شهریارپوری و…
میدان‌ها
میدان شیر و خورشید، میدان کشوری، میدان کارگر، سبزه میدان، میدان باغ فردوس، میدان جمهوری، میدان 7 تیر، میدان دانشگاه، میدان امام حسین، میدان شهیدان نجاریان، میدان سجودی، میدان اوقاف، میدان آستانه، میدان برج دیده‌بانی، میدان غدیر، میدان مادر، میدان انقلاب، میدان بزاز، میدان ششم بهمن، میدان 17 شهریور، میدان امیرکبیر
زبان
تا دوره صفویان، زبان عمده مردم بابل فقط زبان تبری طبری یا مازندرانی بود. با از بین رفتن سلسله باوندیان که حامی زبان طبری بود این زبان از رسمیت افتاد. امروزه مردم این شهر از زبان تبری و فارسی استفاده می کنند. زبان تبری در روستاهای اطراف بابل کاربرد بیشتری دارد.
تندیس میترا در موزه برتانیا
دین
پیش از ورود اسلام به ایران، ساکنان این منطقه پیرو آیین میترائیسم (آیین مهرپرستی) بودند. وجود دو آتشکده بزرگ منطقه، در این شهر سبب نامگذاری این شهر به مه میترا [جایگاه میترا(خدای راستی و مهربانی) بزرگ] شد. آتشِ این آتشکده همیشه در روز و شب برای دید مردم روشن بود. بقایای موجود از این دو آتشکده و وجود محله هایی با نام های خورشید کلا، روشن آباد، برج بن و … گویای این ادعاست.
پس از ورود اسلام، مردم منطقه بعد از اندکی مقاومت به این آیین روی آوردند. پیش از انقلاب اسلامی ایران، اقلیت مذهبی نسبتا بزرگی در بابل ساکن بودند که پیرو آیین یهودییت بودند که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، از این کشور کوچ کرده و به اسرائیل مهاجرت کردند. در این بین، از چهره های سرشناس یهودیِ این شهر، می توان به بنیامین نتانیاهو اشاره کرد..در حال حاضر بیشتر مردم بابل مسلمان و پیرو مذهب شیعه دوازده امامی هستند.
فضای سبز
فضای سبز بابل علاوه بر پارک‌های محله‌ای، پارک‌ها و بوستان‌های زیر را شامل می‌شود.
• گلستان نوشیروانی بلوار شهید بهشتی
• پارک شهر شهید شکری تقاطع بلوار طالقانی و بلوار نوشیروانی
• بوستان نرگسبانوان بلوار غدیر
• پارک ساحلی بلوار ساحلی-پشت شهرک طالقانی
• باغ ملی شهرداری میدان شیر و خورشید
• پارک شادی خیابان دکتر شریعتی
• پارک چوبی اوصیا پنج‌شنبه‌بازار
• پارک و شهر بازی پردیس نوشیروانی در دست ساخت ابتدای جاده قدیم آمل، متی‌کلا
• پارک نهالستان در دست ساخت انتهای بلوار کشاورز
• پارک بهار نارنج در دست ساخت لوار امام رضا، ابتدای کتی غربی
• پارک سراج در دست ساخت لوار جانبازان، شهرک تندست
• پارک جنگلی بابلکنار بِزچَفت بابلکنار،درون‌کلا
سینما و تئاتر
سینما را در مازندران با بابل می شناسند چرا که اولین سینمای شمال کشور در سال ١٣٠٧ در بابل ساخته شد و پس از آن نیز سینماهای دیگری در بابل ساخته شد و تا مدت ها، هیچ شهری در مازندران سینما نداشت. از کل سینماهایی که در بابل تاسیس شد در حال حاضر ۴ سالن وجود دارد که ٢ سالن سینمای استقلال (داریوش) و ارشاد (پاسارگاد) به ترتیب در سال های ٧٩ و ٨١ تعطیل شدند و سالن سینما انقلاب (مهر) نیز با انجام بازسازی پس از تعطیلی چند ساله، به عنوان یکی از سینماهای ممتاز کشور کار خود را در کنار سینما آزادی (شهر فرنگ) بازساری شده ادامه می دهد.
مجتمع فرهنگی سینمایی، مجهزترین و کاملترین مجتمع فرهنگی سینمایی در شمال کشور می‌باشد. این مجتمع در فضایی بالغ بر ۶۵۰۰ متر مربع زیر بنا، در سه طبقه ساخته شده‌است. این ساختمان دارای یک سالن اختصاصی تئاتر است که ۲۵۰ صندلی با سن گردان دارد. این سالن یکی از پیشرفته ترین سالن‌های تئاتر در ایران محسوب می‌شود. سالن سینمایی با ۳۵۰ نفر گنجایش و سالن تابستانی روباز از دیگر سالن‌های این مجتمع هستند. در این مجتمع پیشرفته ترین سیستم صوتی و نمایش کشور و بهترین پرده اکران و پرده نمایش وجود دارد. همچنین این مجتمع دارای سالن‌های نمایشگاهی و گالری‌ها، کارگاه عکس و فیلم و… نیز می‌باشد. این مجتمع توسط اداره کل نوسازی مدارس استان مازندران تکمیل و به بهره برداری رسید.
نگارخانه ها
نگارخانه های بابل شامل: نگارخانه آبی، نگارخانه مولائیان، نگارخانه آفتاب، نگارخانه هنر پویا، نگارخانه هنر و نگارخانه روحا می باشد.
جشنواره‌ها
هر ساله جشنواره های متعددی در بابل برگزار می شود که از مهم ترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
چهارمین جشنوراه بین‌المللی فیلم کوتاه وارش
جشنواره فیلم کوتاه وارِش
جشنواره فیلم کوتاه وارِش یکی از قدیمی ترین جشنواره ی استان مازندران است که توسط مهدی قربان پور مستند ساز مازندرانی در سال ۱۳۷۸ در شهرستان بابل پایه گذاری شد. این جشنواره در مجتمع فرهنگی هنری ارشاد بابل هر دو سال برگزار می‌گردد.
جشنواره فیلم کوتاه وارش («وارِش» در زبان محلی مازندرانی به معنی «باران» می باشد) مهمترین جشنواره استان مازندران به شمار می‌رود. این جشنواره در اولین دوره در سطح استانی، دومین دوره در سطح منطقه ای(با حضور مازندران، خراسان، گیلان، سمنان، گلستان)، سومین دوره در سطح ملی، و چهارمین دوره در سطح بین المللی(با حضور روسیه، آذربایجان، ارمنستان، ترکمنستان، تاجیکستان، قزاقزستان، گرجستان و … ) و … برگزار شد.[۸۳]
شکوفه نارنج بهار نارنج
جشنواره ملی بهار نارنج5
جشنواره ملی بهار نارنج، از جمله آیین سنتی مازندرانی هاست که همه ساله این جشنواره در شهرستان بابــل برگزار میگردد. کلید این جشنواره برای اولین بار، در شهرستان بابل، در دهه ۷۰ زده شد این آیین در شورای عالی ثبت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور، با عنوان «جشنواره ملی بهار نارنج مازندران»، به ثبت ملی رسیده و دبیر خانه دائمی این جشنواره در این شهر دایر شده است[۸۶]. هر ساله چند صد مقاله به این جشنواره فرستاده می شود و مورد بررسی قرار می گیرد تارنما BahareNarenj.irپایگاه اطلاع رسانی این جشنواره ملی می باشد.
این جشنواره ملی در اردیبهشت ماه هر سال، با شکوه خاصی، در بوستان نوشیروانی بابل، برگزار می شود. هدف این جشنواره، احیای این آیین سنتی، صنعتی کردن این آیین و ایجاد فضایی بانشاط و مبتنی بر صمیمیت و تقویت فرهنگ مهروزی با طبیعت است.[۸۸]
با توجه به مستندات تاریخی و با عنایت به شواهد موجود، شهرستان بابــل6 در فرهنگ عمومی کشور و مازندران، به عنوان «شهر بهار نارنج» شناخته می شود.[۸۹] تراکم و تعداد زیاد درخت های نارنج (وجود بیش از ۵۰۰ هزار اصله درخت نارنج) در محدوده این شهر دلیل مبرهنی بر این باور تاریخی است.
سایر ورزش‌ها
سایر اماکن ورزشی معروف شهر از این قرار است:
• زمین تنیس آریانا
• زمین تنیس گل سرخ
• چندین سالن بیلیارد
• زمین مینی گلف باشگاه مانی اسپرت
اماکن گردشگری طبیعی
دریاچه‌ها
دریای مازندران (دریای کاسپین): دریای مازندران در ۱۵ کیلومتری شمال این شهر قرار دارد.
دریاچه سد البرز:این سد در جنوب شرقی بابل و در منطقه لفور واقع است و یکی از زیباترین سدهای خاورمیانه و بزرگ ترین سد خاکی کشور به شمار می آید.
دریاچه سد شیاده: این سد در جنوب غربی بابل و در بخش بندپی غربی و روستای شیاده واقع است.
دریاچه سد سنبل رود: این سد در جنوب شرقی شهرستان، در اطراف بخش بابلکنار قرار دارد.
دریاچه کامی کلا: این دریاچه در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل و در اطراف کوه‌های البرز قرار دارد. دریاچهٔ کامیکلا دارای چشم انداز کوه و جنگل می‌باشد.
دریاچه آب بندان رمنت: این آب بندان در روستای رمنت از توابع بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.
جنگل‌ها
جنگل بزچفت: این پارک جنگلی حفاظت شده در بخش بابل کنار شهرستان بابل و در روستای درونکلا شرقی و بزچفت قرار دارد.
جنگل شیاده: این جنگل زیبا در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد که به دلیل مرتفع بودن سد شیاده را می‌توان از بالای آن مشاهده کرد.
جنگل نارنجلو: این جنگل که حفاظت شده‌است در بخش بندپی غربی قرار دارد.
جنگل ویوج: این جنگل در جادهٔ شیاده واقع در بخش بندپی شهرستان بابل قرار دارد. این جنگل حدود بیست هکتار می‌باشد.
جنگل لفور: این جنگل در جنوب شرقی شهرستان بابل قرار دارد.
آبشارها
آبشار حاجی شیخ موسی: این آبشار در روستای شیخ موسی و بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد.
آبشار تیرکن (هفت آبشار): این آبشار که دارای هفت آبشار کوچک متوالی می‌باشد در روستای درازکلا٬بخش بابل کنار شهرستان بابل قرار دارد. برای رسیدن به آبشار هفتم باید مسافت بسیار زیادی را طی کرد.
آبشار کیمون: این آبشار در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد.
آبشار گزو: این آبشار در اطراف بخش بابلکنار شهرستان بابل قرار دارد.
چشمه‌ها
چشمه آب گرم اَزرو: این چشمهٔ آب گرم در روستای آری از توابع بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد. که دارای جاذبه‌های توریستی فراوانی می‌باشد.
ییلاق‌ها
شهرستان بابل دارای ییلاقات بسیار زیادی است از جمله شیج موسی، لهه، شاه لینگ چال، نیراسم و همچنین سلبن، انیژدون، تته، گلیران، کلاپی، دمیلرز، اتاقسی، دوزاقبن و …
فیلبند: این ییلاق مرتفع ترین ییلاق استان مازندران است که در بخش بندپی غربی شهرستان بابل قرار دارد. در این ییلاق یک تپهٔ بلند قرار دارد که از بالای آن می‌توان شهرهای بابل، آمل، قائمشهر، ساری و شهرهای اطراف به همراه دریای مازندران را دید.
شیخ موسی: این ییلاق در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد و دارای دو زیارتگاه به نام‌های حاج شیخ موسی و امامزاده عبداله می‌باشد.
ورزنه: این ییلاق در منتهی‌الیه مرز جغرافیایی بابل واقع شده که برای رسیدن به این روستای کوهستانی زیبا و بکر باید از مسیر سخت و دشوار با پیچ‌های خطرناک عبور کرد. این روستا توسط کوههای اطراف آن احاطه شده و دارای آب بسیار گوارا و سرد می‌باشد که مورد توجه بسیار بازدید کنندگان قرار گرفته‌است. روستای ورزنه از سمت غرب به روستاهای اندوار و نشل آمل، از سمت شمال بعد از طی مسافت بسیار دشوار به شیخ موسی می‌رسد.
لهه: دور نمای بسیار زیبائی داشته و به ییلاق شیخ موسی مشرف می‌باشد.
انیژدون: دارای میوه‌های درختی خیلی کوچک و خوشمزه‌ای است و همچنین پر از گل و سبزه
شالدرکا (طایفه طالش):این ییلاق در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد. شالدرکا ۱۰ کیلومتر با شیخ موسی فاصله دارد. واز مناطق خوش آب و هوا محسوب می‌شود و از جاذبه‌های گردشگری خوبی برخوردار است که اولین دوره بازی‌های بومی محلی یاد واره پهلوان محمد محمدزاده طالش و بردران در ۱۳۹۱ در آن برگزار گردید.
شالینگچال: این ییلاق که از سردترین ییلاق‌های مازندران است در بخش بندپی شرقی قرار دارد. بالاتر از شیخ موسی و آره قرار دارد در فصل بهار منطقه بسیار سرسبز و دارای چشم انداز زیبای می‌باشد.
اماکن مذهبی
بقعه امامزاده قاسم: این آرامگاه که معروف به آستانه می‌باشد، در مرکز شهر بابل واقع شده‌است.
مسجد محدثین: این مسجد به فرمان امام زمان(ع) در دوران دودمان افشاریه (در زمان پادشاهی نادرشاه افشار) به دست محمدنصیر بارفروشی مشهور به «ملانصیرا» ساخته‌شد. قدمت این مسجد به حدود ۲۹۰ سال می‌رسد. عده‌ای این مسجد را جمکران دوم نامیدند.[۹۵] بر اساس حروف ابجد، نام‌های المحدثین و الحجه بن الحسن هر دو دارای ۶۳۴، و نام‌های مسجد المحدثین و الموعود ابن الحسن العسکری هر دو دارای عدد ۷۵۰ هستند.
بقعه امامزاده عبدالله: این بقعه در بخش مرکزی شهرستان بابل و در روستای چمازکلا واقع شده‌است.
بقعه سلطان محمدطاهر: این بقعه در روستای سلطان محمد طاهر واقع در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.
آرامگاه درویش فخرالدین: این آرامگاه در منطقه موزیرج شهرستان بابل قرار دارد.
مسجد جامع: این مسجد در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.
مقبره امامزاده علی: این مقبره در روستای درازکلا٬ بخش بابل کنار شهرستان بابل قرار دارد.
آرامگاه درویش یوسف: این آرامگاه در بخش بندپی غربی شهرستان بابل واقع شده‌است.
تکیه پیرعلم: این تکیه در بخش مرکزی شهرستان بابل و در شهر بابل واقع شده‌است.
تکیه روستای مقریکلا: این تکیه در بخش بندپی غربی شهرستان بابل قرار دارد.
تکیه حصیرفروشان: این تکیه در بخش مرکزی شهرستان بابل و در شهر بابل واقع شده‌است.
امامزاده محمد مشهد سرا: آرامگاه این امامزاده در بخش گتاب شهرستان بابل قرار دارد.
اماکن تاریخی
نوشتار اصلی: فهرست جاهای تاریخی بابل
کاروانسراها: بابل بعنوان یک مرکز تجاری که دارای کارونسراها و دکان‌های معتبر بوده‌است، توجه ناصرالدین شاه رادر ۱۲۹۲ ه. ق هنگامی که وی در حال انجام دومین سفر خودبه مازندران بود، جلب کرده وی در سفرنامه خود نوشته‌است، شهر بارفروش از بلاد معظمه مازندران و پرجمعیت و مرکز تجارت شده‌است، وکاروانسرا دکاکین معتبره دارد، تعدادی از کاروانسراهای معروف بابل:
• کاروانسرای امین الملک
• کاروانسرای مفتخرالممالک (شهریارپور)
• کاروانسرای معتمد (در چهارسوق)
• کاروانسرای حضرت (چهارسوق)
• کاروانسرای سه راه چال چهارسوق
• کاروانسرای قیصریه (چهارسوق)
• کاروانسرای حاج محمد حسن (در محله بازار)
• کاروانسرای ارس (در محله بازار)
• کاروانسرای حاجی علیرضا بلورچی (در محله بازار اول)

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

• کاروانسرای لعلی (دربیسر تکیه)
• کاروانسرای حاج علی اکبر سبزعلیان(شهدا)
• کاروانسرای شهمیری (نزدیک مسجد جامع)
• کاروانسرای حاج محمدعلی ایمانی (سه راه فرهنگ)
• کاروانسرای داداشپور (سه راه فرهنگ)
• کاروانسرای پلنگ (سبزه میدان)
• کاروانسرای ملک (تخریب)
• کاروانسرای شاه عباس (تخریب)
• کاروانسرای دقیق (تخریب)
• کاروانسرای حاج کریم کریمی (تخریب)
• کاروانسرای حاجی طالبیان (تخریب)
• کاروانسرای آقا سید حسن مولانا (تخریب)

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید